Krok 8
Studia i pierwsze kroki zawodowe
Ten krok jest skierowany do osób z niepełnosprawnościami, studentów i ich rodziców.
Znasz już, jak zadbać o opiekę zdrowotną (Krok 7). Teraz poznasz, jak finansować studia (stypendium specjalne, Erasmus+), jakie masz prawa na uczelni i jak wejść na rynek pracy bez strachu. Pokazujemy konkretne kwoty, procedury i historię życiową osoby, która przeszła całą tę drogę.
Twoja mapa drogowa do samodzielności — 3 etapy
Droga do samodzielności to trzy powiązane etapy: studia, pierwsza praca, narzędzia wsparcia. Każdy z nich ma swoje wyzwania i szanse.
Etap 1: Studia
Stypendium • Wsparcie na uczelni • Erasmus+
Etap 2: Pierwsza praca
Urząd pracy • PFRON • Prawa pracownika
Etap 3: Narzędzia
Checklisty • FAQ • Praktyczne wskazówki
Etap 1: Wsparcie na studiach
Uczelnie wyższe oferują osobom z orzeczoną niepełnosprawnością wiele form wsparcia finansowego i materialnego. Wszystkie te świadczenia są dostępne — trzeba je tylko znać i się o nich starać.
🎓 Stypendium specjalne — fundament wsparcia
Stypendium specjalne to świadczenie przyznawane automatycznie studentom z orzeczeniem o niepełnosprawności, niezależnie od dochodów rodziny.
- Tylko raz na danym stopniu — raz na studiach licencjackich, raz na magisterskich
- Maksymalny okres — ograniczony do określonej liczby semestrów (zwykle 12)
- Niezależnie od dochodów — wystarczy orzeczenie o niepełnosprawności
- Można łączyć — ze stypendium socjalnym i rektora
• SGH w Warszawie: ~1000 zł
• UE w Katowicach: ~1400 zł
• Inne uczelnie: 800–1500 zł
1. Wniosek w dziekanacie
2. Dołączyć orzeczenie
3. Zatwierdzenie
4. Wypłata co miesiąc
🎁 Pozostałe świadczenia na uczelni
Dla osób w trudnej sytuacji materialnej. Na SGH ~1200 zł.
Za wybitne osiągnięcia. Na SGH ~1500 zł.
Jednorazowe wsparcie w trudnej sytuacji życiowej.
Wiele uczelni oferuje wsparcie na zajęciach.
Osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności mają prawo do zwiększenia stypendium doktoranckiego o 30%. Przykład: doktorant otrzymujący 3000 zł może liczyć na dodatkowe 900 zł.
✈️ Mobilność międzynarodowa — Erasmus+
Program Erasmus+ daje studentom możliwość wyjazdu za granicę. Dla osób z niepełnosprawnościami przewidziano dodatkowe wsparcie.
250 € miesięcznie na długoterminowe wyjazdy, 100–150 € na krótkie.
Dodatkowe środki na opiekę, transport, specjalistyczny sprzęt.
Dostępność, asystent, materiały w formie elektronicznej.
Etap 2: Pierwsza praca
Po studiach wiele osób z niepełnosprawnościami stoi przed wyzwaniem znalezienia pierwszej pracy. Na tym etapie kluczowe jest wsparcie urzędów pracy i PFRON.
🏢 Urząd pracy — Twój partner na starcie
Organizowane dla osób z niepełnosprawnościami.
Pomoc w wyborze zawodu i przygotowaniu CV.
Rejestru się w urzędzie jako osoba z niepełnosprawnością.
💼 PFRON — Dofinansowanie dla pracodawcy
PFRON oferuje pracodawcom dofinansowanie wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnościami. To oznacza, że Twój pracodawca będzie mniej obawiał się dodatkowych kosztów.
- Znaczny stopień niepełnosprawności: 2760 zł
- Umiarkowany stopień: 1550 zł
- Lekki stopień: wsparcie dostosowywane indywidualnie
- Zwrot do 90% kosztów szkolenia pracownika
- Dofinansowanie dostosowania stanowiska pracy
- Zakup specjalistycznego sprzętu
⚖️ Poznaj swoje prawa pracownika
Osoby zatrudnione z orzeczoną niepełnosprawnością mają dodatkowe prawa wynikające z prawa pracy. Oto najważniejsze:
Maksymalnie 7 godzin na dobę, 35 godzin tygodniowo (dla stopnia znacznego i umiarkowanego).
+10 dni płatnego urlopu wypoczynkowego w roku.
Zakaz pracy w nocy i nadgodzin (z wyjątkami za zgodą lekarza).
Możliwość przerw na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek.
📖 Historia z życia: Kasia — droga od studiów do pracy
Kasia, studentka SGH z umiarkowaną niepełnosprawnością, przeszła wszystkie etapy: studia, wymianę międzynarodową, rejestrację i pierwszą pracę. Oto jej historia.
Kasia otrzymywała stypendium specjalne (~1000 zł), socjalne (~1200 zł) i dzięki wysokiej średniej — stypendium rektora (~1500 zł).
Wyjeżdżając na wymianę, otrzymała dodatkowe finansowanie na opiekę i specjalistyczny sprzęt z programu Wsparcie Inclusion.
Po powrocie zarejestrowała się jako osoba z niepełnosprawnością w urzędzie pracy i otrzymała doradztwo zawodowe.
Jej pracodawca otrzymał dofinansowanie z PFRON (1550 zł) i zwrot kosztów dostosowania stanowiska komputerowego.
"Studia to były dla mnie czas rozwoju, ale bez stypendium i wsparcia emocjonalnego nie byłoby to możliwe. Każde z tych świadczeń było ważne — zarówno dla mojego bytu, jak i pewności siebie. Po powrocie z Hiszpanii byłam pewna, że potrafię pracować w międzynarodowym środowisku. Dzisiaj mam pracę, którą kocham, i pracodawcę, który mnie wspiera." — Kasia
✅ Checklisty — dokumenty do przygotowania
☑️ Wniosek o stypendium specjalne (formularz dziekanatu)
☑️ Wniosek o stypendium doktoranckie (jeśli aplikujesz)
☑️ Formularz Erasmus+ (jeśli planujesz wymianę)
☑️ Przygotowanie CV i listu motywacyjnego
☑️ Kopia orzeczenia (do okazania pracodawcy)
☑️ Zaświadczenia edukacyjne
☑️ Dokumenty w sprawie dostosowania stanowiska
☑️ Potwierdzenie daty zatrudnienia
☑️ Umowa o pracę
❓ Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy mogę pobierać stypendium specjalne na dwóch uczelniach jednocześnie?
Czy można łączyć stypendium specjalne ze stypendium rektora i socjalnym?
Czy stypendium specjalne wpływa na rentę socjalną?
Czy Erasmus+ finansuje także opiekę lub asystenta?
Czy dodatkowy urlop (10 dni) jest w pełni płatny?
Czy muszę ujawniać pracodawcy orzeczenie o niepełnosprawności?
Czy organizacje pozarządowe (NGO) mogą otrzymać dofinansowanie z PFRON?
📞 Ważne kontakty i linki
Wsparcie studentów:
www.gov.pl/web/nauka/wsparcie-niepelnosprawnych-studentow-i-doktorantow
Dofinansowania pracownikom:
www.pfron.org.pl
Tel: 22 606 80 50
Wsparcie na rynku pracy:
Zarejestruj się w lokalnym biurze
Słowo od autora
„Ja, Jakub Gietka, sam przeszedłem drogę od studiów do rynku pracy. Wiem, jak ważne jest, by w odpowiednim momencie uzyskać dostęp do wsparcia finansowego i prawnego. Studia to czas rozwoju, ale także wyzwań. Dlatego ten krok przygotowałem tak, aby zarówno studenci, jak i rodzice mogli znaleźć tu praktyczne wskazówki. System polski ma wiele do zaoferowania — trzeba tylko wiedzieć, jak z tego korzystać."
— Jakub Gietka, Prezes Fundacji Celując w Przyszłość
✅ Checklista – Krok 8: Studia i pierwsze kroki zawodowe
Podsumowanie – Krok 8: Studia i pierwsze kroki zawodowe
Krok 8 to moment, w którym zaczynasz budować samodzielność – w edukacji i na rynku pracy. Ten etap daje Ci konkretne narzędzia: jak uzyskać wsparcie na uczelni (BON), jak sięgnąć po stypendia, oraz jak wejść w zatrudnienie, znając swoje prawa i możliwości.
Co zyskujesz na tym kroku:
- ✅ Plan, jak załatwić dostosowania na uczelni i korzystać z pomocy BON
- ✅ Jasną mapę: stypendium specjalne + inne formy wsparcia (socjalne, rektora, zapomoga)
- ✅ Wiedzę, jak wykorzystać Erasmus+ (Inclusion) i dodatkowe finansowanie wyjazdu
- ✅ Informację o możliwości zwiększenia stypendium doktoranckiego (jeśli dotyczy)
- ✅ Fundament do wejścia na rynek pracy: CV, LinkedIn, kierunek zawodowy
- ✅ Świadomość swoich praw pracowniczych i zasad związanych z orzeczeniem
- ✅ Praktyczne wskazówki, jak rozmawiać o wsparciu i jak korzystać z narzędzi PFRON u pracodawcy
🌟 Pamiętaj – ten krok uruchamia Twoją niezależność
System nie zrobi tego za Ciebie – ale daje narzędzia, z których możesz realnie skorzystać. Im szybciej skontaktujesz się z BON, złożysz wnioski stypendialne i zaplanujesz pierwsze doświadczenia zawodowe, tym szybciej zaczniesz budować stabilność i poczucie sprawczości.
ℹ️ O artykule
Artykuł został opracowany przez Fundację Celując w Przyszłość.
Autor: Jakub Gietka
Laureat programu Lead2030 Challenge
Laureat AstraZeneca Young Health Programme Impact Fellowship 2025
Projekt powstał w ramach Lead2030 Challenge – globalnej inicjatywy One Young World realizowanej we współpracy z AstraZeneca.
Jako osoba z niepełnosprawnością i prezes Fundacji Celując w Przyszłość wiem, jak trudne mogą być pierwsze tygodnie po diagnozie. Jeśli potrzebujesz rozmowy lub praktycznego wsparcia, zapraszam do kontaktu poprzez stronę fundacji.
– Jakub Gietka
Podsumowanie tego kroku (PDF)
👉 Co dalej? Przejdź do Kroku 9
Jeśli jesteś po Kroku 8, to masz już fundament: znasz ścieżki edukacji, pracy i pierwszych kroków zawodowych. Teraz czas na kolejny etap — budowanie pełnej samodzielności: mieszkanie, narzędzia cyfrowe i stabilne funkcjonowanie w dorosłym życiu — krok po kroku, bez presji.
- ✅ co przygotować i gdzie zacząć
- ✅ najważniejsze decyzje i terminy
- ✅ praktyczne wskazówki, gdy utkniesz
🧩 Mini-quiz — sprawdź, czy dobrze zapamiętałeś/zapamiętałaś
Poniżej możesz szybko sprawdzić, czy najważniejsze rzeczy z Kroku 8 zostały z Tobą. To krótki quiz (2–3 min) — bez oceniania, po prostu dla uporządkowania wiedzy.
