Krok 3
Twoje prawa w POZ
Ten krok jest skierowany do rodziców, opiekunów oraz młodzieży powyżej 16. roku życia i osób dorosłych z niepełnosprawnościami.
Podstawowa opieka zdrowotna (POZ) to punkt wyjścia w systemie ochrony zdrowia. To tutaj zgłaszasz się po poradę, skierowanie czy receptę. Znajomość swoich praw pozwala szybciej i skuteczniej uzyskać pomoc, uniknąć nieporozumień i domagać się tego, co Ci przysługuje.
Twoje podstawowe prawa w POZ
Niezależnie od tego, czy masz orzeczenie o niepełnosprawności, przysługują Ci uniwersalne prawa pacjenta w każdej przychodni POZ:
👤 Prawo do wyboru lekarza
Swobodny wybór lekarza, pielęgniarki i położnej POZ, niezależnie od miejsca zameldowania. Zmiana 2 razy w roku bezpłatnie.
ℹ️ Prawo do informacji
Lekarz ma obowiązek wyjaśnić diagnozę, leczenie i rokowania w sposób zrozumiały. Masz prawo zadawać pytania.
📋 Prawo do dokumentacji
Możesz żądać wglądu i kopii dokumentacji medycznej, także w wersji elektronicznej przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP).
👥 Prawo do obecności osoby bliskiej
Podczas wizyty może być obecna osoba, którą wskażesz — rodzic, opiekun, bliska osoba.
✋ Prawo do zgody
Każde badanie i zabieg wymaga Twojej świadomej zgody. W przypadku dzieci — decyzję podejmują rodzice/opiekunowie.
⚖️ Prawo do równego traktowania
Brak dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność, wygląd, pochodzenie czy jakiekolwiek inne cechy.
Dodatkowe uprawnienia dla osób z niepełnosprawnościami
Jeśli masz orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, przysługują Ci specjalne uprawnienia w systemie ochrony zdrowia:
🏥 Poradnie specjalistyczne (AOS)
Wizyta najpóźniej w ciągu 7 dni roboczych — bez względu na kolejkę.
🚑 Szpitale
Przyjęcie w dniu zgłoszenia — priorytet w ratowaniu życia.
💊 Apteki
Pierwszeństwo obsługi przy okienku — bez czekania w kolejce.
Dostęp do AOS bez skierowania
Osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności ma prawo do korzystania z ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) bez skierowania od lekarza POZ. To oznacza, że możesz się umówić bezpośrednio do specjalisty.
✅ Jak to działa w praktyce:
- Znajdź poradnię specjalistyczną (AOS), która Cię interesuje
- Zadzwoń lub zarejestruj się osobiście
- Poinformuj o swoim uprawnieniu wynikającym z orzeczenia
- Zawsze miej przy sobie orzeczenie — bez niego placówka nie zastosuje Twojego uprawnienia
🏠 Wizyty domowe lekarza POZ
Kiedy przysługuje wizyta domowa?
🔥 Nagłe zachorowanie
Gdy Twój stan gwałtownie się zmienił i uniemożliwia wyjście z domu.
🚷 Ograniczenia ruchowe
Gdy niepełnosprawność uniemożliwia dotarcie do przychodni.
⚕️ Inne względy medyczne
Wskazane przez lekarza POZ po ocenie Twojej sytuacji.
Jak zgłosić wizytę domową? Krok po kroku
Zadzwoń do rejestracji
Skontaktuj się w godzinach pracy POZ (zwykle 8:00–18:00).
Użyj kluczowych słów
Powiedz: „Proszę o wizytę domową, ponieważ nie mogę dotrzeć do poradni z powodu..."
Przygotuj informacje
Opisz objawy, podaj PESEL i adres. Miej gotową listę leków i chorób przewlekłych.
Ustal termin
W stanach nagłych — proś o realizację tego samego dnia.
- Nie ma ustawowego limitu wizyt domowych — jeśli są uzasadnione medycznie, mogą się odbywać wielokrotnie
- Wizyty realizują też pielęgniarki i położne POZ (pobranie krwi, zastrzyku, patronaż)
- Godziny: w godzinach pracy poradni; poza tym — skorzystaj z NiŚOZ
💊 Leki i recepty
Bezpłatne leki przysługują wybranym grupom pacjentów:
👶 Dzieci i młodzież
Do 18. roku życia — bezpłatne leki wg wykazu D1.
👴 Seniorzy
Od 65. roku życia — bezpłatne leki wg wykazu D2.
🌙 Gdzie szukać pomocy po godzinach?
🏥 NiŚOZ
18:00–8:00 w dni powszednie, całodobowo w weekendy i święta.
📞 TIP
800 190 590 — Telefoniczna Informacja Pacjenta (24/7)
🚑 Pogotowie
112 — w sytuacjach zagrażających życiu
✅ Checklista — Twoje prawa w POZ
Słowo od Prezesa Fundacji
"Wizyty domowe to Twoje prawo, które zbyt mało osób zna. Jako osoba z niepełnosprawnością wiem, jak ważne jest dostęp do opieki dostosowanej do moich możliwości."
Nie bój się pytać, nie bój się domagać tego, co Ci się należy.
Podsumowanie – Twoje prawa w POZ i wizyty domowe
Ten krok pomaga Ci zrozumieć swoje prawa w POZ i lepiej przygotować się do wizyt, tak aby w praktyce szybciej uzyskać potrzebną pomoc — również w domu, jeśli stan zdrowia tego wymaga.
Co zyskujesz na tym kroku:
- ✅ Jasność, jakie masz prawa jako pacjent w POZ
- ✅ Wiedzę, jak wybrać lekarza i pielęgniarkę POZ (deklaracja)
- ✅ Gotową listę pytań, która ułatwia rozmowę podczas wizyty
- ✅ Świadomość, kiedy możesz domagać się pomocy w trybie pilnym
- ✅ Informację, kiedy przysługuje wizyta domowa i jak o nią poprosić
- ✅ Plan działania na wypadek odmowy oraz gdzie szukać wsparcia
🌟 Pamiętaj – masz prawo pytać i prosić o pomoc
Jeśli coś jest niejasne, poproś o wyjaśnienie i zanotuj ustalenia. Gdy czujesz, że Twoje potrzeby są pomijane, masz prawo szukać wsparcia i zgłosić problem odpowiednim instytucjom. Najważniejsze: działaj spokojnie, konkretnie i krok po kroku.
ℹ️ O artykule
Artykuł został opracowany przez Fundację Celując w Przyszłość.
Autor: Jakub Gietka
Laureat programu Lead2030 Challenge
Laureat AstraZeneca Young Health Programme Impact Fellowship 2025
Projekt powstał w ramach Lead2030 Challenge – globalnej inicjatywy One Young World realizowanej we współpracy z AstraZeneca.
Jako osoba z niepełnosprawnością i prezes Fundacji Celując w Przyszłość wiem, jak trudne mogą być pierwsze tygodnie po diagnozie. Jeśli potrzebujesz rozmowy lub praktycznego wsparcia, zapraszam do kontaktu poprzez stronę fundacji.
– Jakub Gietka
Podsumowanie tego kroku (PDF)
👉 Co dalej? Przejdź do Kroku 4
Jeśli jesteś po Kroku 3, to masz już fundament: znasz swoje prawa w POZ i wiesz, jak z nich korzystać w praktyce. Teraz czas na przygotowanie się na sytuacje pilne i kryzysowe — krok po kroku, bez presji.
- ✅ Wiesz już, jakie prawa przysługują Ci w POZ
- ✅ Potrafisz działać spokojnie, gdy stan zdrowia się pogarsza
- ✅ Jesteś gotowy/a na kolejny krok: pomoc w kryzysie
🧩 Mini-quiz — sprawdź, czy dobrze zapamiętałeś/zapamiętałaś
Poniżej możesz szybko sprawdzić, czy najważniejsze rzeczy z Kroku 3 zostały z Tobą. To krótki quiz (2–3 min) — bez oceniania, po prostu dla uporządkowania wiedzy.
